Artykuł stanowi przyczynek do debaty na temat czynników warunkujących rozwój społeczeństwa obywatelskiego w Polsce. Zawiera podsumowanie najważniejszych wątków dyskusji dotyczącej kondycji społeczeństwa obywatelskiego, jaka odbyła się w roku 2010, a także analizę strukturalnych uwarunkowań działania trzeciego sektora w Polsce. Bliższe spojrzenie na finansowe mechanizmy, których zadaniem miało być wspieranie rozwoju aktywności obywatelskiej w kraju (system grantów unijnych oraz możliwość wspierania organizacji pożytku publicznego 1% podatku) pokazuje zarówno źródła, jak i efekty głębokiego zróżnicowania sektora pozarządowego. Mechanizmy takie jak wspomniany 1% są korzystne jedynie w przypadku niewielkiej i dość specyficznej grupy organizacji, zaś sprzyjają marginalizacji innych, w konsekwencji osłabiając społeczeństwo obywatelskie rozumiane jako sfera oddolnych, spontanicznych działań na rzecz dobra wspólnego, zamiast stymulować jego rozwój.

The paper is a contribution to the on-going discussion concerning factors determining civil society’s development in Poland. It examines contemporary debates on civil society as well as financial mechanisms designed to promote people’s civic engagement in Poland (the EU grants and so called ‘percentage law’ allowing  citizens to support an NGO of their choice with 1 percent of their taxes). Detailed analysis of these mechanisms demonstrates that they are advantageous to some types of non-governmental organizations only, and disadvantageous to others, marginalizing the majority of small and middle-size organizations as well as specific types of claims. As a result, these mechanisms weaken rather than strengthen the development of grassroots spontaneous mobilizations and initiatives.