Many critical business scholars have disregarded sustainability standards and corporate social responsibility (CSR) activities as mere window dressing, operating as a smokescreen to hide illegitimate corporate practices. Others have pointed to these activities as hegemonic articulations, as a way to strengthen corporate alliances with and dominance over other actors in society. 

In this study I take an autoethnographic approach and focus on my previous employer, the oil company Bankers Petroleum Ltd. (Bankers) and their operations in Patos-Marinza, an area in south-central Albania where oil extraction facilities and residences lie close to one another. Through the lens of the Gramscian concept of hegemony and Political Discourse Theory, I examine three grievances raised by Patos-Marinza residents and Bankers’ response to these complaints. My analysis shows how community demands, that could otherwise have put pressure on improved corporate practices, were isolated and silenced in the name of sustainability and corporate responsibility. My conclusion is that rather than disregarding compliance to sustainability standards and CSR activities as window dressing, it is important to examine what these do in specific empirical contexts. As sustainability discourses continue to expand in the corporate world, this study highlights the need to critically examine if they foster change away from harmful business models or simply function as legitimising mechanisms that allow corporate power to grow stronger.

När företags hållbarhetsarbete diskuteras inom den företagsekonomiska forskningen så har vissa forskare påpekat att det ofta inte är mer än vackra ord, medan illegitima och skadliga företagsverksamheter fortsätter. Andra forskare har beskrivit företags hållbarhetsarbete som maktverktyg som på lika sätt stärker företags dominans över andra aktörer i samhället. I denna avhandling undersöker jag hur företags hållbarhetsarbete påverkar maktrelationer på lokal nivå, genom att fokusera på oljeföretaget Bankers Petroleum Ltd. (Bankers) och deras verksamhet i Patos-Marinza, ett område i sydcentrala Albanien där oljebrunnar och hushåll ligger sida vid sida. 

Mellan 2010 och 2015 arbetade jag som konsult och senare som anställd på Bankers avdelning för samhällsansvar i Patos-Marinza. I avhandlingen använder jag mig av autoetnografisk metod, vilket betyder att jag skriver om och analyserar min egen roll i ämnet som jag studerar. Genom Gramscis teori om hegemoni och politisk diskursteori, så undersöker jag tre specifika klagomål från lokalsamhället i Patos-Marinza och Bankers svar på dessa. Dessa tre klagomålsprocesser understryker hur Bankers implementering av internationella hållbarhetsstandards gynnade företagets allians med övriga samhället, skapade splittring i lokalsamhället och förstärkte företagets sanningsanspråk genom samhällsdialoger, teknologi och experter. Min slutsats är att det är viktigt att inte avfärda företags hållbarhetsarbete som tomma ord utan istället undersöka vad hållbarhetsdiskurser ’gör’ i specifika kontexter.  Eftersom tal om hållbarhet är ett dominerande inslag i stora företags kommunikation idag är det viktigt att kritiskt granska om detta leder till förändring bort från skadliga företagsmodeller eller om det endast fungerar som legitimerande mekanismer som ger företag större makt.

Disa studiues të biznesit i kanë shpërfillur standardet e qëndrueshmërisë dhe aktivitetet e përgjegjësisë shoqërore të korporatave (PSHK), duke i konsideruar ato thjesht si dekorues vitrinash, që shërbejnë si një perde tymi, për të fshehur prak­tikat e paligjshme të korporatave. Të tjerë i kanë parë këto aktivitete si artikulime dominuese, si një mënyrë për të forcuar aleancat e korporatave me aktorë të tjerë në shoqëri dhe dominimin ndaj tyre. Në këtë punim doktorature unë kam trajtuar lidhjen midis fuqisë së korporatave me zbatimin e standardeve të qëndrueshmërisë dhe me praktikat e PSHK-së në nivel vendor, duke u përqendruar në kompaninë kanadeze të naftës “Bankers Petroleum Ltd.” (Bankers) dhe operacionet e tyre në Patos-Marinëz, një zonë në Shqipërinë Jugqendrore, ku zona naftënxjerrëse është shumë pranë asaj të banuar.

Gjatë viteve 2010-2015, kam qenë e përfshirë si konsulente dhe pjesë e stafit të Departamentit të Marrëdhënieve me Komunitetin në kompaninë Bankers në Patos-Marinëz. Në këtë disertacion unë kam përdorur një qasje autoetnografike, që do të thotë se unë shkruaj rreth rolit tim dhe e analizoj atë në çështjen që po studioj. Përmes lenteve të teorisë së Antonio Gramsci-it dhe të ligjërimit politik, unë shqyrtoj dy qasje konkurruese në Patos-Marinëz. Qasja që i përshkruante operacionet e kompanisë si një “investim” ishte rrëfimi dominues i Bankers-it. “Investimi” ishte një rrëfim që synonte mbylljen, që i përfshinte “të gjithë” si për­fitues nga industria e naftës dhe duke u përpjekur në këtë mënyrë të pakësonte ankesat dhe kërkesat nga shoqëria duke i plotësuar ato. Sidoqoftë, kërkesat e tjera nga komunitetet e Patos-Marinzës përbënin një rrezik për këtë vizion gjithëpërfshirës. Filloi të artikulohej një qasje tjetër kundërdominuese, që e shikonte aktivitetin e kompanisë si një “pushtim”. U bënë ankesa, u formuan grupe pro­testuesish, u dëmtuan depozita nafte dhe u bllokuan rrugë.

Për ta thelluar analizën time të kësaj dinamike konfliktuale, unë jam ndalur në tri ankesa specifike të ngritura nga komuniteti i Patos-Marinzës dhe në përgjigjen e Bankers-it ndaj këtyre ankesave. Këto tri fusha të ankesave nxjerrin në pah se si zbatimi i standardeve ndërkombëtare të qëndrueshmërisë nga Bankers-i ishte faktor mbështetës për zgjerimin e aleancave të korporatës. Përfundimi im është që, në vend që të shpërfillet pajtueshmëria me standardet e qëndrueshmërisë dhe aktivitetet e PSHK-së e të konsiderohen si dekorues vitrinash, e rëndësishme është të shqyrtohet se çfarë bëjnë këto në kontekste specifike empirike dhe se si, në emër të qëndrueshmërisë dhe përgjegjësisë së korporatës, izolohen dhe “u mbyllet goja” kërkesave, që në të kundërt, mund të përdoren për të ushtruar presion për për­mirësimin e praktikave të korporatave.